ชวนรู้จัก “Golden Boy” โบราณวัตถุสุดล้ำค่า ที่มีอายุเกือบ 1,000 ปี ไขข้อสงสัย ทำไมเรียก Golden Boy และเป็นใครในประวัติศาสตร์?

เรียกได้ว่าเป็นสิ่งที่ชาวไทยตั้งตารอชม หลังทางพิพิธภัณฑ์เมโทโปลิทัน หรือเดอะเมท (The Metropolitan Museum of Art /The MET)” ที่สหรัฐอเมริกา จะดำเนินการส่งคืน “Golden Boy” ประติมากรรมสำริดที่มีอายุราว 900-1,000 ปี ที่หายไปจากบ้านยางโป่งสะเดา อำเภอละหานทราย จังหวัดบุรีรัมย์ วันนี้จึงขอพาทุกคนมาทำความรู้จักประติมากรรมสำคัญทางประวัติศาสตร์ชิ้นนี้เพิ่มเติมกัน

ทำไมต้องส่งคืน Golden Boy
โดยทางเดอะเมทได้แจ้งกับทางไทยว่า มีประติมากรรมสำริดสองชิ้นที่จัดแสดงภายในพิพิธภัณฑ์ถูกลักลอบขุดค้นจากไทยอย่างผิดกฎหมาย ดังนั้นจะดำเนินการส่งคืนให้กับไทย โดยชิ้นที่หนึ่งเป็นประติมากรรมสำริดรูปสตรีนั่งชันเข่าพนมมือชูขึ้นเหนือศีรษะ ส่วนอีกชิ้นเป็นที่รู้จักกันในหมู่ผู้สนใจประวัติศาสตร์โบราณคดีและนักสะสมโบราณวัตถุ มีชื่อว่า “โกลเด้นบอย (Golden Boy)”

ที่มาของชื่อ Golden Boy
เพราะประติมากรรมชิ้นนี้หล่อขึ้นจากสำริดและกะไหล่ทอง จนทำให้ตัวประติมากรรมมีความโดดเด่นด้วยความสวยงามของเนื้อโลหะเป็นพิเศษ

Golden Boy คือ?
ประติมากรรมรูปบุคคลเพศชายในอิริยาบถยืน พระหัตถ์ทั้งสองข้างแสดงมุทรา (ท่ามือ) ด้วยการจีบนิ้วชี้และนิ้วหัวแม่มือเข้าด้วยกัน ในขณะที่งอนิ้วกลางกับนิ้วนางลง ส่วนนิ้วก้อยชู้ขึ้น อาจเป็นไปได้ว่านี่คือปางแสดงธรรม (วิตรรกะมุทรา) อย่างพื้นถิ่นอุษาคเนย์
แม้ประติมากรรมชิ้นนี้จะมีสภาพค่อนข้างสมบูรณ์ แต่การแสดงมุทราและองค์ประกอบอื่น ๆ นั้นกลับไม่แสดงให้เห็นชัดว่า หมายถึงเทพเจ้าหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์องค์ใดและศาสนาใด

ข้อมูลหลายแห่ง รวมถึงเดอะเมทนั้นมักอธิบายเกี่ยวกับ Golden Boy ว่า อาจเป็น “พระอิศวร” แต่ถึงอย่างนั้นก็ไม่มีลักษณะใดที่แสดงถึงความเป็นพระอิศวรเลย เช่น ไม่ปรากฏพระเนตรที่สามอยู่กลางพระนลาฏ (หน้าผาก) ไม่มีสังวาลคล้องพระองค์เป็นรูปพญานาค และไม่มีแม้กระทั่งตรีศูล อาวุธประจำกาย

ดังนั้นจึงมีผู้เชี่ยวชาญเสนอว่า Golden Boy อาจไม่ใช่เทวรูป แต่เป็นประติมากรรมรูปบุคคลที่มีชีวิตอยู่จริงในประวัติศาสตร์ และหากได้รับเกียรติถึงเพียงนี้ก็น่าจะเป็นชนชั้นสูง ซึ่งมีผู้เชี่ยวชาญชี้ว่า Golden Boy ชิ้นนี้ น่าจะเป็นรูปฉลองพระองค์ของพระเจ้าชัยวรมันที่ 6

ทำไมต้องเป็นพระเจ้าชัยวรมันที่ 6 ?
อ้างอิงจากลักษณะทางศิลปะที่ปรากฏ นักวิชาการส่วนใหญ่เชื่อว่า Golden Boy สร้างขึ้นในช่วงพ.ศ. 1600-1650 ดังนั้นบุคคลที่เป็นต้นแบบของประติมากรรมชิ้นนี้ ควรเป็นกษัตริย์ที่ครองราชย์ในช่วงดังกล่าว ซึ่งพระเจ้าชัยวรมันที่ 6 เสด็จขึ้นครองราชย์ที่เมืองพระนคร (จังหวัดเสียมเรียบ ของกัมพูชาในปัจจุบัน) คาบเกี่ยวกับช่วงเวลาดังกล่าว

โดย “ดร.ทนงศักดิ์ หาญวงศ์” นักวิชาการผู้ช่ำชองศิลปะและวัฒนธรรมเขมรระบุว่า เมื่อพิจารณาจากลักษณะที่ปรากฏอยู่บนการประดับประดาและรูปแบบการนุ่งผ้าของ Golden Boy แล้ว จะเห็นได้ชัดว่าเป็นประติมากรรมในศิลปะแบบพิมาย

ที่สำคัญคือศิลาจารึกหลักเก่าที่สุดที่เอ่ยถึงพระนามพระเจ้าชัยวรมันที่ 6 นั้น ถูกพบที่ปราสาทพนมวันในจังหวัดนครราชสีมาระบุศักราชตรงกับเรือนพ.ศ. 1625 ซึ่งตั้งอยู่ไม่ห่างจากปราสาทพิมายนัก ด้วยหลักฐานดังกล่าวจึงทำให้นักวิชาการส่วนใหญ่ลงความเห็นว่า พระเจ้าชัยวรมันที่ 6 มีถิ่นฐานเดิมในแถบเมืองพิมาย

นอกจากนี้ พระเจ้าชัยวรมันที่ 6 ถือเป็นปฐมกษัตริย์ของราชวงศ์มหิธรปุระ ซึ่งเป็นราชวงศ์ที่สำคัญในประวัติศาสตร์อุษาคเนย์ทั้งภูมิภาค รวมถึงประวัติศาสตร์โลก เพราะเป็นราชวงศ์ที่รุ่งเรืองที่สุดในประวัติศาสตร์เขมรโบราณ

การที่ประติมากรรม Golden Boy ไม่มีสัญลักษณ์บ่งชี้ว่าเป็นเทพเจ้า หรือพระโพธิสัตว์องค์ใด ดังนั้นจึงตีความได้ว่าน่าจะเป็นรูปบุคคลสำคัญ โดยสถานที่ที่ถูกค้นพบนั้นคือปราสาทบ้างยาง ซึ่งอยู่ในปริมณฑลอำนาจของราชวงศ์มหิธรปุระ จึงชวนให้เชื่อว่าประติมากรรมชิ้นนี้น่าจะเป็นรูปฉลองพระองค์ของกษัตริย์ในราชวงศ์

เมื่อพิจารณาอายุสมัยของประติมากรรมและธรรมเนียมการสลักรูปบุคคล ที่อยู่ร่วมกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์และเทพเจ้าทั้งหลาย ที่มีปรากฏให้เห็นอยู่หลายแห่งในปราสาทที่สร้างขึ้นในราชวงศ์มหิธรปุระแล้ว ข้อเสนอเรื่องที่ประติมากรรม Golden Boy จะเป็นพระเจ้าชัยวรมันที่ 6 นั้น จึงมีความเป็นไปได้สูง